Page 18 - :: สมุดภาพกรมการปกครอง ::
P. 18
การประชุมเทศาภิบาล
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำาริแก้ไขการปกครอง
ของประเทศ เมื่อพุทธศักราช ๒๔๓๕ จากระบอบจตุสดมภ์ (เวียง วัง คลัง นา) มาเป็น
ระบอบกระทรวง กรม จำานวน ๑๒ กระทรวง เฉพาะกระทรวงมหาดไทยนั้น ทรงแต่งตั้ง
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำารงราชานุภาพเป็นเสนาบดี ซึ่งกระทรวง
มหาดไทยจะกำากับดูแลหัวเมืองในส่วนภูมิภาคทั้งหมด ซึ่งเดิมนั้นมีการแบ่งแยก
การกำากับดูแลออกเป็น ๓ ส่วน คือ สมุหนายกดูแลหัวเมืองเหนือ สมุหกลาโหมดูแล
หัวเมืองปักษ์ใต้ และเสนาบดีกรมท่าดูแลหัวเมืองชายทะเลตะวันออก
เมื่อกระทรวงมหาดไทยต้องรับผิดชอบดูแลหัวเมืองทั้งประเทศ จึงได้ปรับปรุง
การบริหารราชการออกเป็นมณฑลเทศาภิบาล จำานวน ๑๙ มณฑล แต่ในระยะแรกของ
การตั้งมณฑลเทศาภิบาลนั้น ได้จัดตั้งมณฑลเพียง ๙ แห่งเท่านั้น เพื่อเป็นการทดลอง
คือ มณฑลนครสวรรค์ มณฑลพิษณุโลก มณฑลลาวกลาง (นครราชสีมา) มณฑล
กรุงเก่า มณฑลราชบุรี มณฑลนครชัยศรี มณฑลปราจีนบุรี มณฑลนครศรีธรรมราช
และมณฑลชุมพร
ในการนี้ สมเด็จฯ กรมพระยาดำารงราชานุภาพในฐานะเสนาบดีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยได้เสด็จพระดำาเนินตรวจราชการตลอดทุกมณฑล
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำารงราชานุภาพ ประทับภายในห้องทรงงาน
กระทรวงมหาดไทยที่ศาลาลูกขุนในพระบรมมหาราชวัง
ภาพจากส�านักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
16 สมุดภาพกรมการปกครอง
