Page 6 - :: สมุดภาพกรมการปกครอง ::
P. 6
ค�าน�า
สำาหรับคนทั่วไปซึ่งไม่ค่อยได้ยุ่งเกี่ยวกับการบริหาร - สภาพเมื่อแรกสถาปนากระทรวงมหาดไทย บันทึก
ราชการแผ่นดิน ต้องอธิบายให้ทราบอย่างง่ายๆ เสียก่อน ความทรงจำาของสมเด็จฯ กรมพระยาดำารงราชานุภาพ
ว่ากรมการปกครอง หรือ Department of Provincial - ประวัติมหาดไทยของหลวงวิวิธสุรการ (ถวิล
Administration นั้นขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย เดิมใช้ชื่อ เจียรมานพ) พุทธศักราช ๒๕๑๐
ว่ากรมปกครองบ้าง กรมพลำาภังบ้าง กรมมหาดไทยบ้าง - ๑๐๐ ปีมหาดไทย จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสครบ
สลับกลับไปกลับมาหลายครั้ง จนถึงพุทธศักราช ๒๕๐๕ รอบการสถาปนา ๑๐๐ ปี พุทธศักราช ๒๕๓๕
จึงใช้ชื่อ “กรมการปกครอง” เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน - ๑๒๐ ปีกระทรวงมหาดไทย พุทธศักราช ๒๕๕๖
ส่วนกระทรวงมหาดไทยนั้น จัดตั้งขึ้นพร้อม แต่หนังสือเหล่านั้นเน้นการรวมข้อเขียนเป็น
กระทรวงอื่นอีก ๑๑ กระทรวงเมื่อวันที่ ๑ เมษายน สำาคัญ สิ่งที่ยังขาดอยู่และจำาเป็นต้องทำาเพิ่มเติมคือ
พุทธศักราช ๒๔๓๕ ทางกระทรวงและกรมจึงถือว่า หนังสือสมุดภาพ ซึ่งจะช่วยขยายความให้เห็นแจ่มชัด
วันที่ ๑ เมษายน เป็นปีปฐมฤกษ์ ขึ้นทันตาเห็น
กรมการปกครองมีหน้าที่ดูแลการปกครองชั้น ในพุทธศักราช ๒๕๖๔ นี้ อธิบดีกรมการปกครอง
อำาเภอ ตำาบล และหมู่บ้านเป็นหลัก งานสำาคัญๆ ของ (นายธนาคม จงจิระ) ได้เล็งเห็นความสำาคัญของงาน
กรมได้แก่ การปกครองท้องที่ ดูแลความมั่นคงภายใน สมุดภาพ จึงจัดสรรงบประมาณเพื่อจัดพิมพ์หนังสือ
และดูแลงานทะเบียนราษฎร เช่น การทำาบัตรประชาชน “สมุดภาพกรมการปกครอง” ขึ้นเป็นครั้งแรก
การขออนุญาตต่างๆ ตามที่กฎหมายกำาหนด เช่น ขอ สมุดภาพกรมการปกครองจะประมวลภาพถ่าย
อนุญาตมีอาวุธปืน เป็นต้น คติที่ยึดถือกันเป็นหลักคือ บุคลากรของกรมการปกครอง ทั้งอดีตอธิบดี นายอำาเภอ
“บำาบัดทุกข์ บำารุงสุข” ปลัดอำาเภอ กำานัน ผู้ใหญ่บ้าน ภาพสถานที่ เช่น ที่ว่าการ
กรมการปกครองเป็นส่วนราชการต้นสังกัดของ อำาเภอในหลายจังหวัด ภาพเหตุการณ์ต่างๆ เช่น การ
นายอำาเภอ กำานัน และผู้ใหญ่บ้านซึ่งทุกฝ่ายต้องช่วยกัน ตรวจราชการ การพัฒนาท้องที่ การอบรมสัมมนา และ
ดูแลความเรียบร้อยและพัฒนาท้องถิ่นของตนให้ดียิ่งขึ้น ภาพสิ่งของต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับกรมการปกครอง
เสมอ ในการทำางานกับคนจำานวนมากจึงเกิดกิจกรรมต่างๆ หลักการสำาคัญของหนังสือสมุดภาพ คือ เน้น
ขึ้นมากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างอาคารสถานที่ ภาพที่มีความคมชัด มีความสำาคัญ มีข้อความบรรยาย
การทำาถนนหนทาง สร้างสาธารณูปโภคเพื่อให้ประชาชน ให้ทราบว่า เป็นภาพใคร ทำาอะไร ที่ไหน เมื่อไร ไม่ลง
อยู่ดีกินดี เป็นต้น ภาพลอยๆ และทุกภาพจะต้องบอกที่มาว่าเป็นภาพจาก
กิจกรรมเหล่านี้ช่วยสร้างความสามัคคีและความ ใคร เพื่อให้เกียรติเจ้าของภาพและทำาให้ผู้อ่านได้ทราบ
เข้าใจอันดีระหว่างนักปกครองกับประชาชน กิจกรรม ประวัติภาพทันที โดยไม่ต้องเสียเวลาไปสอบถามกันอีก
บางอย่างถือเป็นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ของชุมชน ภาพที่ประมวลมาครั้งนี้มีทั้งภาพจากการ
การบันทึกเรื่องราวและภาพเป็นหลักฐานจึงเป็นเรื่อง ออกงานสนามและภาพจากสมบัติส่วนบุคคลซึ่งปกติ
สำาคัญยิ่ง เพราะนอกจากจะช่วยให้เห็นวิธีการทำางาน ต่างคนต่างเก็บ ยากที่คนนอกจะได้เห็นง่ายๆ
สภาพบ้านเรือน ผู้คน ศิลปะ และประเพณีวัฒนธรรม ในนามของคณะทำางาน ขอขอบคุณอธิบดีกรม
ในแต่ละสมัยแล้ว ยังสร้างความภูมิใจ สร้างความรักใน การปกครองผู้สนับสนุนการทำาหนังสือสมุดภาพ ขอ
มาตุภูมิได้เป็นอย่างดีด้วย ขอบคุณเจ้าของภาพถ่ายเก่า ผู้ครอบครองวัตถุสิ่งของ
ที่ผ่านมา กระทรวงมหาดไทยได้จัดพิมพ์หนังสือ และทุกๆ ท่านที่มีส่วนช่วยเหลือเกื้อกูลการทำาหนังสือจน
ต่างๆ หลายเล่ม เช่น สำาเร็จลุล่วง หวังว่า “สมุดภาพกรมการปกครอง” เล่มนี้
- อนุสรณ์กระทรวงมหาดไทย ครบ ๖๐ ปี จะเป็นบันไดสำาคัญอีกขั้นหนึ่งที่ทำาให้ทุกคนได้เข้าใจงาน
พุทธศักราช ๒๔๙๕ ของกรมการปกครองและช่วยกันพัฒนาบ้านเมืองของเรา
- ประวัติมหาดไทยส่วนกลาง ภาคที่ ๑, ภาคที่ ๒ ให้เจริญก้าวหน้าอย่างเต็มกำาลัง
ตอนที่ ๑ และ ตอนที่ ๒ พุทธศักราช ๒๕๐๖ - ๒๕๑๑ นายเอนก นาวิกมูล
- ที่ระลึกคล้ายวันสถาปนากระทรวงมหาดไทย บรรณาธิการ
๑ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๐๘ วันพฤหัสบดีที่ ๒๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๔
4 สมุดภาพกรมการปกครอง
